Rozwój · 7 min · · zaktualizowano
Zabawy dla rocznego dziecka w domu: 15 prostych pomysłów
W co bawić się z rocznym dzieckiem w domu? 15 prostych zabaw z rzeczy, które masz pod ręką: ruchowe, sensoryczne i kreatywne, oraz zasady bezpieczeństwa.
Około pierwszych urodzin dziecko robi ogromny skok: zaczyna chodzić albo szykuje się do tego, każde w swoim tempie, rozumie coraz więcej słów, chce wszystkiego dotknąć i wszystko sprawdzić. Zabawa z rocznym dzieckiem to nie rozrywka, tylko główny sposób, w jaki poznaje ono świat. Dobra wiadomość: nie potrzebujesz do niej drogich zabawek.
Czego roczniak potrzebuje w zabawie
Roczniak uwielbia powtarzanie. Wkładanie i wyjmowanie, otwieranie i zamykanie, rzucanie i patrzenie, co się stanie – może to robić dziesiątki razy. Dla dorosłego to monotonne, dla dziecka to eksperyment, który za każdym razem potwierdza, że świat działa według jakichś reguł.
W tym wieku ogromnie ważne jest ciało. Dziecko potrzebuje przestrzeni do raczkowania, wspinania się i ćwiczenia pierwszych kroków. Najwięcej uczy się jednak w zabawie twarzą w twarz z Tobą: przy „a kuku”, naśladowaniu min i dźwięków oraz prostych piosenkach z ruchem. To w nich ćwiczy porozumiewanie się, na długo zanim powie pierwsze zdanie.
Najlepsze zabawki często są w kuchni: garnki z pokrywkami, drewniane łyżki, plastikowe miski, pudełka różnej wielkości. Przedmioty codziennego użytku dają więcej możliwości niż zabawka z jednym przyciskiem, a roczniaka i tak najbardziej ciekawi to, czego używasz Ty.
Bezpieczeństwo w zabawie z roczniakiem
Roczniak wszystko wkłada do buzi, więc zanim zaczniecie, sprawdź, czy w zasięgu nie ma drobnych przedmiotów. Prosty test: wszystko, co przechodzi przez rolkę po papierze toaletowym, jest za małe. Szczególnie groźne są baterie guzikowe, magnesy i pęknięte balony, a z jedzenia całe winogrona, orzechy i twarde kawałki surowych warzyw.
Przy zabawach z wodą bądź na wyciągnięcie ręki, nawet gdy w misce jest kilka centymetrów wody, a po zabawie od razu ją wylej. Na opakowaniach zabawek szukaj oznaczenia wieku: znak z przekreślonym napisem „0–3” oznacza, że zabawka nie jest dla dzieci poniżej trzech lat, zwykle przez drobne części.
Ile czasu bawić się z rocznym dzieckiem
Nie ma jednej normy. Roczniak skupia się na jednej rzeczy zwykle przez kilka minut, więc zamiast długich zajęć lepiej sprawdza się wiele krótkich chwil zabawy w ciągu dnia: przy przewijaniu, po śniadaniu, w kąpieli, na spacerze. Obserwuj dziecko: odwracanie głowy, marudzenie i pocieranie oczu to znak, że ma dość i potrzebuje przerwy.
Gdy zastanawiasz się, ile wsparcia potrzebuje maluch, przeczytaj o stopniowej nauce samodzielnej zabawy.
Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zaleca, by dziecko w wieku od roku do dwóch lat było aktywne fizycznie łącznie co najmniej trzy godziny dziennie, w różnych porach i z różną intensywnością, i nie spędzało więcej niż godziny naraz w wózku, krzesełku czy nosidle. Czasu przed ekranem w tym wieku WHO nie zaleca wcale.
Jeśli ekran jest już stałą częścią dnia, sprawdź, jak ograniczyć bajki bez awantury.
15 zabaw dla rocznego dziecka w domu
Wszystkie pomysły wymagają tylko rzeczy, które zwykle są w domu. Nie musisz robić wszystkich: wybierz dwa, trzy i powtarzajcie je, dopóki dziecko się nimi cieszy.
Jeśli w domu jest też starsze dziecko, przeczytaj, jak dopasować jedną zabawę do rodzeństwa w różnym wieku.
Zabawy ruchowe
1. Tor z poduszek. Rozłóż na podłodze poduszki z kanapy, zwinięty koc i duży karton. Dziecko raczkuje, wdrapuje się i zsuwa, a Ty jesteś obok i asekurujesz.
2. Pchacz z kartonu. Do mocnego pudła włóż kilka książek, żeby było cięższe, i pozwól dziecku pchać je po pokoju. Dla dziecka, które uczy się chodzić, to stabilne oparcie i powód do dumy.
3. Tunel z koca. Przykryj kocem dwa krzesła albo stół i zachęć dziecko, żeby przeszło na drugą stronę, gdzie czekasz Ty albo ulubiona zabawka.
4. Turlanie piłki. Usiądźcie naprzeciw siebie z rozstawionymi nogami i turlajcie do siebie dużą, miękką piłkę. To pierwsza zabawa „na zmianę”, w której dziecko uczy się czekać na swoją kolej.
Wkładanie, wyjmowanie i szukanie
5. Garnki z pokrywkami. Daj dziecku dwa, trzy garnki różnej wielkości z pokrywkami i drewnianą łyżkę. Będzie dopasowywać, wkładać jeden do drugiego i oczywiście bębnić.
6. Skarbonka z pudełka. W pokrywce pustego pudełka wytnij szczelinę, a dziecko wrzuca do środka kartonowe krążki wielkości dłoni. Dźwięk i znikanie krążka cieszą za każdym razem.
7. Chustki z pudełka. Do pustego pudełka po chusteczkach włóż kilka kolorowych chustek albo skarpetek. Wyciąganie ich jedna po drugiej to dla roczniaka czysta przyjemność, a potem możecie wkładać je z powrotem.
8. Gdzie jest miś? Schowaj zabawkę pod chustką albo pod kubkiem na oczach dziecka i zapytaj, gdzie jest. Z czasem chowaj ją pod jednym z dwóch kubków. Dziecko utrwala wiedzę, że rzeczy istnieją, nawet gdy ich nie widać.
9. Pomoc w domu. Roczniak chętnie wrzuca skarpetki do kosza na pranie, wkłada ziemniaki do koszyka albo podaje Ci plastikowe miski z szafki. Dla niego to pełnoprawna zabawa, a Ty przy okazji robisz swoje.
Zabawy sensoryczne dla rocznego dziecka
10. Kosz skarbów. Do płaskiego koszyka włóż kilka przedmiotów z różnych materiałów: drewnianą łyżkę, metalową miseczkę, silikonowy pędzelek kuchenny, kawałek miękkiej tkaniny. Dziecko samo wybiera, co chce poznać, a Ty siedzisz obok i patrzysz.
11. Malowanie jogurtem. Jeśli dziecko je już jogurt, rozsmaruj trochę jogurtu naturalnego na tacce albo na blacie krzesełka do karmienia. Dziecko maluje palcami i może je przy tym oblizywać, bo to zwykły jogurt.
12. Przesypywanie płatków. Wsyp do dużej miski płatki owsiane, daj dziecku łyżkę i kilka kubeczków. Przesypywanie i zanurzanie dłoni ćwiczy rękę i uspokaja. Płatki są bezpieczniejsze niż suchy makaron, ryż czy fasola, ale i tak bądź obok.
13. Przelewanie w kąpieli. Do wanny daj kubeczki, sitko i małą konewkę. Dziecko nalewa, wylewa i patrzy, jak woda przecieka przez dziurki. Nigdy nie zostawiaj roczniaka w wannie samego, nawet na chwilę.
Kreatywne zabawy dla rocznego dziecka
14. Pierwsze bazgroły. Przyklej taśmą do podłogi duży arkusz papieru i daj dziecku grube kredki. Roczniak zostawia kreski, kropki i plamy, a Ty cieszysz się razem z nim, zamiast pytać, co to jest. Kredki odkładaj po zabawie, bo chętnie lądują w buzi.
15. Domowa orkiestra. Garnek i drewniana łyżka to bęben, metalowa miska to gong, dwie plastikowe miseczki to talerze. Ty śpiewasz znaną piosenkę, a dziecko gra: raz cicho, raz głośno, raz szybko, raz wolno.
Mowa i bliskość na co dzień
Najwięcej słów roczniak uczy się przy zwykłych czynnościach. Opowiadaj, co robicie: „Wkładamy skarpetkę. A gdzie jest but?”. Czytajcie książeczki z dużymi obrazkami i pytaj: „Gdzie jest piesek?”, a dziecko pokaże palcem.
Wracajcie do zabaw, które znacie od niemowlęctwa: „a kuku” z chustką, „Sroczka kaszkę warzyła”, „Idzie rak nieborak”, „Kosi, kosi łapci”. Powtarzalny rytm i ruch dłoni pozwalają dziecku przewidzieć, co się stanie, a to je zachwyca.
O rozmowach, piosenkach i czytaniu dowiesz się więcej z poradnika, jak wspierać rozwój mowy dziecka.
Jakie zabawki dla rocznego dziecka
Roczniakowi wystarczy kilka prostych zabawek, które można wykorzystać na wiele sposobów: duże klocki, kubeczki do wkładania jeden w drugi, piłki różnej wielkości, sorter z prostymi kształtami, pchacz, książeczki z grubymi kartkami, miś albo lalka. Zabawki z wieloma przyciskami i światłami szybko się nudzą, bo robią wszystko za dziecko.
Nie wykładaj wszystkiego naraz. Zostaw na widoku kilka rzeczy, a resztę schowaj i wymieniaj co tydzień albo dwa. Znane zabawki po przerwie znów są ciekawe.
Gdy dziecko skończy dwa lata, sięgnij po zabawy dla 2-latka w domu.
Kiedy porozmawiać z pediatrą
Każde dziecko rozwija się we własnym tempie, a różnice kilku miesięcy są normalne. Porozmawiaj jednak z pediatrą, jeśli półtoraroczne dziecko nie chodzi samodzielnie, nie pokazuje palcem albo nie mówi jeszcze kilku słów, a także wtedy, gdy roczniak nie reaguje na swoje imię albo traci umiejętności, które już miał.
Nie trzeba planować zajęć ani kupować zestawów edukacyjnych. Wystarczy obserwować, co teraz fascynuje dziecko, i dawać mu więcej okazji do tego samego. A gdy brakuje pomysłów, w „Zabawie na teraz” wybierz wiek dziecka i jego nastrój, a generator podpowie jedną zabawę dopasowaną do tego etapu.
Najczęstsze pytania
W co bawić się z rocznym dzieckiem w domu?
Najlepiej sprawdzają się proste zabawy z rzeczy z domu: wkładanie i wyjmowanie (garnki z pokrywkami, chustki z pudełka), szukanie schowanej zabawki, tor z poduszek, turlanie piłki, kosz skarbów z przedmiotami z różnych materiałów i przelewanie wody w kąpieli pod okiem dorosłego.
Ile czasu dziennie bawić się z rocznym dzieckiem?
Nie ma jednej normy. Roczniak skupia się zwykle przez kilka minut, więc lepiej sprawdza się wiele krótkich chwil zabawy w ciągu dnia niż jedno długie zajęcie. Światowa Organizacja Zdrowia zaleca w tym wieku co najmniej trzy godziny aktywności fizycznej dziennie, rozłożonej na cały dzień.
Jakie zabawki są najlepsze dla rocznego dziecka?
Proste i takie, które można wykorzystać na wiele sposobów: duże klocki, kubeczki, piłki, sorter, pchacz i książeczki z grubymi kartkami. Sprawdzaj oznaczenie wieku: znak z przekreślonym napisem „0–3” oznacza, że zabawka nie jest dla dzieci poniżej trzech lat.
Jakie zabawy sensoryczne są bezpieczne dla roczniaka?
Takie, w których materiał nie zaszkodzi, gdy trafi do buzi: malowanie jogurtem, przesypywanie płatków owsianych, kosz skarbów z dużymi przedmiotami i przelewanie wody w kąpieli. Przy każdej z nich bądź obok, a przy wodzie na wyciągnięcie ręki.
Czy roczne dziecko może oglądać bajki?
Światowa Organizacja Zdrowia nie zaleca czasu przed ekranem dzieciom przed drugimi urodzinami. Zamiast bajki lepiej sprawdza się wspólne oglądanie książeczki, piosenka z pokazywaniem albo prosta zabawa z rzeczy z domu.
Potrzebujesz pomysłu na zabawę właśnie teraz?
Wybierz wiek dziecka, jego nastrój i czas, który masz. Pierwszą zabawę w domu sprawdzisz bez konta i bez instalacji.
Znajdź zabawę dla mojego dziecka